Prawo dziadków do kontaktów z wnukami jest regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zamieszczone w oddziale “Kontakty z dzieckiem” stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem (art. 113 6 KRO).
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym utrzymanie kontaktów z wnukami jest prawem, a jednocześnie obowiązkiem dziadków. Wielopokoleniowa rodzina to wartość chroniona przepisami prawa, dlatego też jest to wprost zapisane w ustawie.
Kontakty mogą przybierać różne formy. Dziadkowie mają prawo do utrzymywania kontaktów z wnukami, co w praktyce oznacza możliwość odwiedzin, kontaktu telefonicznego oraz przebywania z wnukami na wakacjach czy innych specjalnych okazjach. Kontakty nie muszą przybierać wyłącznie formy osobistych spotkań z dzieckiem. Mogą być realizowane także z wykorzystaniem urządzeń do komunikacji na odległość.
Gdy rodzice uniemożliwiają dziadkom kontakt z wnukami, prawo przewiduje konkretne środki ochrony. Jeśli rodzice dziecka bezpodstawnie utrudniają kontakty z dzieckiem dziadkom lub w ogóle je uniemożliwiają, ci ostatni mają prawo wystąpić do sądu opiekuńczego o ich uregulowanie. Sąd Najwyższy wskazał wyraźnie, że “dziadkowie mogą żądać uregulowania osobistych kontaktów z wnukami, jeżeli leży to w interesie dzieci”. Powinno to nastąpić w formie wniosku o ustalenie kontaktów z wnukami, który podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 100 zł.
Warto jednak pamiętać, że prawo to nie jest bezwzględne. Każdorazowo decyzja w tym zakresie należy do Sądu Rodzinnego, który powinien przede wszystkim kierować się naczelną zasadą prawa rodzinnego, jaką jest dobro dziecka. Możliwe jest ograniczenie kontaktów dziecka z dziadkami, jeżeli wymagałoby tego dobro dziecka. Ewentualne zakazanie kontaktów byłoby zaś możliwe, jeżeli ich utrzymywanie poważnie zagraża dobru dziecka. Orzekając o sposobie utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez dziadków Sąd nie ogranicza władzy rodzicielskiej. Rodzice, z którymi dziecko zamieszkuje, będą jednak na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego zobowiązani do zapewnienia możliwości realizowania kontaktów z dzieckiem na warunkach w nim określonych.
W praktyce najkorzystniej jest, gdy rodzice wspólnie z dziadkami ustalają sposób wykonywania kontaktów. W sytuacjach konfliktowych dziadkowie mogą skorzystać z mediacji rodzinnej, mającej na celu pomoc w rozwiązaniu sporu i ustaleniu zasad kontaktów z wnukiem.
